Avusturya’nın Kosova Seferi (1689–1691) ve Yerel Reayanın Tepkisi

Özet: Kosova’nın 1690 yılında Habsgurg ordusu tarafından işgali, Osmanlı dönemi Kosova tarihinin en önemli safhalarından birini oluşturmaktadır. Üstelik yaklaşık bir yıl süren bu işgal, günümüzde dahi Arnavut ve Sırp tarihçiler arasında tartışmalara konu olmaya devam etmektedir. Bilindiği üzere Sırp efsanevi tarih yazımı, Sırpların Kosova üzerindeki tarihsel hak iddiasını (1389 Birinci Kosova Savaşı’ndan itibaren) merkeze alan bir anlatıyı hâkim kılmayı başarmıştır. Bu anlatı, Pavle Julinac’ın tezine dayandırılmakta ve yazılı biçimde sözde “Kosova’dan Büyük Sırp Göçü” olarak ortaya konulmaktadır.

Bu tür tarih yazımı, Ortodoks Kilisesi’nin tarihine ve İpek (Peja) Patrikhanesi’ne mensup Ortodoks ruhban sınıfını temsil eden III. Arseniye Çarnoyeviç’in (1683–1706) şahsiyetine odaklanmaktadır. Avusturya ordularının geri çekilmesinin ardından Ortodoks Patriği ile birlikte yaklaşık 30.000 Ortodoksun (Sırp, Arnavut, Bulgar vb.) Macaristan’a göç etmesi, Sırp milliyetçi araştırmacılar tarafından, 1691 yılında Osmanlı idaresinin söz konusu bölgelere yeniden hâkim olmasından sonra Kosova’nın demografik yapısında etnik bir dönüşüm yaşandığı yönündeki iddialara temel dayanaklardan biri olarak ileri sürülmüştür.

Bu çalışma, Kutsal İttifak orduları tarafından Kosova’nın işgalini, Kosova reayasının bu işgale yaklaşımını ve 1691 yılı boyunca Osmanlı idaresiyle olan ilişkilerini ele almayı amaçlamaktadır.

Abstract: The conquest of Kosovo by the Habsburg army in 1690 constitutes one of the most important phases of the history of Kosovo during the Ottoman period. Moreover, this conquest, which lasted approximately one year, continues to be a subject of debate between Albanian and Serbian historians even today. As is known, Serbian mythological historiography has managed to create a narrative that focuses on the historical claim of the Serbs to Kosovo (since the First Battle of Kosovo in 1389). This narrative is based on the thesis of Pavle Julinac and is presented in written form as the so-called "Great Serbian Exodus from Kosovo". This type of historiography focuses on the history of the Orthodox Church and the personality of Arsenije III Crnojević (1683–1706), who represents the Orthodox clergy belonging to the Patriarchate of Peja. After the withdrawal of the Austrian armies, the migration of approximately 30,000 Orthodox Christians (Serbs, Albanians, Bulgarians, etc.) together with the Orthodox Patriarch to Hungary has been presented by Serbian nationalist scholars as one of the main bases for their claims that an ethnic transformation occurred in the demographic structure of Kosovo after the Ottoman administration regained control of these regions in 1691.

This study aims to examine the occupation of Kosovo by the armies of the Holy League, the approach of Kosovar subjects to this occupation, and their relations with the Ottoman administration throughout 1691.

Kosova’nın 1690 yılında Avusturya ordusu tarafından işgali, Osmanlı dönemi Kosova tarihinin en önemli safhalarından birini oluşturmaktadır. Üstelik yaklaşık bir yıl süren bu işgal, günümüzde dahi Arnavut ve Sırp tarihçiler arasında tartışmalara konu olmaya devam etmektedir. Bilindiği üzere Sırp efsanevi tarih yazımı, Sırpların Kosova üzerindeki tarihsel hak iddiasını (1389 Birinci Kosova Savaşı’ndan itibaren) merkeze alan bir anlatıyı hâkim kılmayı başarmıştır. Bu anlatı, Pavle Julinac’ın tezine dayandırılmakta ve yazılı biçimde sözde “Kosova’dan Büyük Sırp Göçü” olarak ortaya konulmaktadır.

Bu tür tarih yazımı, Ortodoks Kilisesi’nin tarihine ve Peya (İpek) Patrikhanesi’ne mensup Ortodoks ruhban sınıfını temsil eden III. Arseniye Çarnojeviç’in (1683–1706) şahsiyetine odaklanmaktadır. Avusturya ordularının geri çekilmesiyle birlikte Ortodoks Patriği ve yaklaşık 30.000 Ortodoks (Sırp, Arnavut, Bulgar vb.) Macaristan’a kaçışı, Sırp milliyetçisi araştırmacıların, 1691 yılında Osmanlı idaresinin bu bölgelere yeniden hâkim olmasının ardından Kosova’nın demografik yapısında etnik bir değişim yaşandığı yönünde iddialar ileri sürmeleri için temel dayanaklardan biri olmuştur.

Bu çalışma, Kutsal İttifak orduları tarafından Kosova’nın işgalini, Kosova reayasının bu işgale yaklaşımını ve 1691 yılı boyunca Osmanlı idaresiyle olan ilişkilerini ele almayı amaçlamaktadır.